Latem 1936 roku, zaledwie rok po śmierci Józefa Piłsudskiego, Czorsztyn – Nadzamcze odwiedziła żona marszałka Aleksandra Piłsudska. Marszałkowa wraz z córkami spędzała tu kilkutygodniowy letni wypoczynek. Mieszkała w „Długim Domu” na Nadzamczu, a jednym z miejsc, w których bywała była willa „Jasna” Wójcikiewiczów przy dzisiejszej ulicy Drohojowskich 7. Marszałkową w Czorsztynie odwiedził prezydent RP Ignacy Mościcki, a Rada Gminy Czorsztyn uhonorowała ją specjalnym wyróżnieniem. Z tego wydarzenia zachowało się wyjątkowe zdjęcie przedstawiające Aleksandrę Piłsudską w gronie członków Rady Gminy Czorsztyn.
Marszałkowa w Czorsztynie
W 1936 roku Czorsztyn był popularną miejscowością letniskową, chętnie odwiedzaną przez turystów i przedstawicieli ówczesnych elit. Nie było jeszcze Jeziora Czorsztyńskiego, zapory ani współczesnego krajobrazu, który znamy dzisiaj. U stóp ruin zamku rozciągała się Dolina Dunajca, a Nadzamcze było jednym z miejsc, gdzie z inicjatywy właściciela dóbr czorsztyńskich Stanisława Drohojowskiego rozwijało się letnisko.
Właśnie tutaj na kilka tygodni przyjechała Aleksandra Piłsudska, wdowa po zmarłym w maju 1935 roku Marszałku Józefie Piłsudskim. Towarzyszyły jej córki – Wanda i Jadwiga.
Pobyt Marszałkowej miał charakter przede wszystkim wypoczynkowy. Jak informowała ówczesna prasa regionalna, Aleksandra Piłsudska z córkami spędzała w Czorsztynie „od kilku tygodni” letnie wywczasy.
Długi Dom na Nadzamczu
Podczas pobytu w Czorsztynie Aleksandra Piłsudska mieszkała w Długim Domu na Nadzamczu należącym do Stanisława Drohojowskiego. To właśnie stąd poznawała przedwojenny Czorsztyn – miejscowość, która niemal całkowicie zmieniła swój charakter po budowie zbiornika wodnego.
Jednym z miejsc, do których Marszałkowa przychodziła podczas pobytu, była Willa Jasna. To właśnie tutaj korzystała z kąpieli w wannie, ponieważ w tym czasie jedynie willa Jasna na całym Nadzamczu była wyposażona w łazienkę z bieżącą wodą. Wspomnienie to pozwala zobaczyć jej pobyt nie jako oficjalną wizytę państwową, lecz jako zwyczajny, choć niewątpliwie wyjątkowy dla miejscowej społeczności, letni wypoczynek.
Aleksandra Piłsudska
Willa „Jasna” była wówczas jednym z ważnych punktów letniskowego życia Czorsztyna. Dzisiaj informacje o tym, że właśnie tam kąpała się wdowa po Józefie Piłsudskim, stanowią ciekawy element historii Nadzamcza. Obecni właściciele willi „Jasna” – Barbara i Andrzej Mikołjewoczowie do dzisiaj przechowują wannę w której kąpała się Marszałkowa Piłsudska.
Willa Jasna na Nadzamczu
Spotkanie z Radą Gminy Czorsztyn
Pobyt Marszałkowej nie ograniczał się jednak wyłącznie do wypoczynku. Zachowało się jedno wyjątkowe zdjęcie przedstawiające Aleksandrę Piłsudską w towarzystwie członków Rady Gminy Czorsztyn. Fotografia jest szczególnie cenna, ponieważ pokazuje nie tylko znaną postać II Rzeczypospolitej, ale również przedstawicieli lokalnych władz przedwojennego Czorsztyna. i Stanisława Drohojowskiego, ówczesnego właściciela dóbr czorsztyńskich, który wówczas pełnił także funkcję wójta Czorsztyna.
„W 1935 r. nastąpiła w całej Polsce zmiana struktury administracyjnej i samorządowej. Powstały gminy zbiorowe z wójtem na czele. Stanisław zgłosił swoją kandydaturę i został wybrany przez radnych gminy. (…) Ktoś wysunął myśl, ażeby dla upamiętnienia pobytu Aleksandry Piłsudskiej w Czorsztynie nadać jej tytuł obywatelki honorowej. Stanisław, jako wójt, miał tego dokonać. W umówionym dniu Stanisław wraz z sekretarzem, w asyście kilku radnych w góralskich strojach, udali się na Nadzamcze do Piłsudskiej. Po paru prostych zdaniach Stanisław wręczył wdowie po Marszałku pięknie wypisany dyplom. Piłsudska poczęstowała później całą świtę lampką wina. Uchwalono również postawić pomnik Marszałkowi Piłsudskiemu w Czorsztynie. Popiersie ma być wykonane z andezytu kluszkowieckiego” – informowała wówczas „Gazeta Podhalańska” w swoim wydaniu nr 3 z 9 sierpnia 1936 roku na stronie 7.
Niestety podjęta 90 lat temu uchwała o wzniesieniu w Czorsztynie pomnika marszałka Józefa Piłsudskiego nigdy nie została zrealizowana, natomiast wykonane wówczas zdjęcie jest jednym z najciekawszych materialnych śladów pobytu Piłsudskiej w miejscowości. Zdjęcie dokumentuje spotkanie, które w 1936 roku musiało być dla lokalnych władz i mieszkańców wydarzeniem o dużym znaczeniu.
Czorsztyn, którego już nie ma
Wizyta Aleksandry Piłsudskiej miała miejsce w zupełnie innym Czorsztynie. Nie było jeszcze zbiornika, który w późniejszych dziesięcioleciach przykrył znaczną część dawnej doliny. Nie było współczesnej infrastruktury turystycznej, a krajobraz Nadzamcza tworzyły zabudowania letniskowe, pola, Dunajec i ruiny starego zamku.
Dlatego zachowane fotografie i wspomnienia dotyczące pobytu Marszałkowej mają podwójną wartość. Przypominają nie tylko o ważnej postaci II Rzeczypospolitej, ale także o dawnym Czorsztynie, który dziś istnieje już przede wszystkim na fotografiach, mapach i we wspomnieniach mieszkańców.
Marzena Mordarska – Czuchra
Materiał oryginalny. Wszelkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie tylko za zgodą redakcji portalu staryczorsztyn.pl
Długi Dom na Nadzamczu
Willa Jasna w Czorsztynie w roku 1936 / Retusz i koloryzacja staryczorsztyn.pl
